Ogrˇd Jane Austen

Strona poÂwiecona Jane Austen

Nie jeste zalogowany.

Og│oszenie

#1 2009-08-17 04:04:35

SylwiaS
U┐ytkownik

Archetypy angielskie i polskie

Zastanawiam si─Ö na ile bycie Polakiem pomaga lub przeszkadza w odbiorze i interpretacji Austen.

Polska kultura wywodzi si─Ö z tradycji szlachty i inteligencji, a klasy ┼Ťredniej si─Ö jeszcze nie doczekali┼Ťmy, podczas gdy obecna angielska g┼é├│wnie z mieszcza┼ästwa, a Amerykanie szlachty w og├│le nie mieli. W tym sensie nam mo┼╝e by─ç ┼éatwiej. Niekt├│re zwyczaje u nas przetrwa┼éy, podczas gdy tam ju┼╝ s─ů przesz┼éo┼Ťci─ů: zwracanie si─Ö do dalszych znajomych per pan/pani, czy ca┼éowanie w r─Ök─Ö. Wielu czytelnik├│w angielskich czyta t─Ö scen─Ö gdzie Lizzy podaje Wickhamowi r─Ök─Ö do poca┼éowania (kiedy W ju┼╝ jest m─Ö┼╝em Lidii) jako pr├│b─Ö bycia mi┼é─ů a nawet flirtu, podczas gdy Polacy raczej powinni wiedzie─ç, ┼╝e to nieuprzejmie da─ç facetowi r─Ök─Ö do ca┼éowania kiedy sam o to nie prosi i ┼╝e poca┼éunek w r─Ök─Ö to wyraz szacunku a nie mi┼éo┼Ťci. Jeste┼Ťmy te┼╝ krajem g┼é├│wnie jednowyznaniowym, tak jak Anglia by┼éa wtedy, wi─Öc religia nie kole nas a┼╝ tak bardzo w oczy, a nawet wydaje si─Ö naturalnym elementem w literaturze czy dyskusji.

Z drugiej strony nasza literatura tamtego okresu i p├│┼║niejsza ma ca┼ékiem inne archetypy. Kobiety-Polki nie s─ů takie ciche i we wszystkim zale┼╝ne, cz─Östo s─ů waleczne. M─Ö┼╝czy┼║ni si─Ö od nich ucz─ů, a u Austen wszyscy faceci s─ů m─ůdrzejsi. Powie┼Ť─ç gotycka prawie nie istnieje i jest ma┼éo znana. Seks jest traktowany z wi─Öksz─ů swobod─ů i dla wzajemnej przyjemno┼Ťci, ale mi┼éo┼Ť─ç jest ujmowana do┼Ť─ç powierzchownie, bo u nas jest pe┼éno w─ůtk├│w politycznych, kt├│rych tam nie ma. Nie mamy archetypu 'predatora seksualnego' (gwa┼éc─ů tylko wrogowie wojenni lub zdrajcy narodu, i to rzadko) a kobiety-libertynki s─ů traktowane z ┼╝yczliwo┼Ťci─ů (Telimena jest ca┼ékiem fajna w przeciwie┼ästwie do Lady Susan). Polki tamtego okresu mia┼éy ┼éatwiej - demokracja szlachecka wp┼éyn─Ö┼éa pozytywnie na ich pozycj─Ö w spo┼éecze┼ästwie, podczas gdy Angielki by┼éy bardziej zdominowane przez m─Ö┼╝czyzn. Za to Angielki nie musia┼éy si─Ö martwi─ç, ┼╝e ca┼éa armia przewali im si─Ö przez dom, ┼╝e kto┼Ť si┼é─ů wy┼Ťle ich syn├│w na wojn─Ö, lub ┼╝e zostan─ů zes┼éane na Syberi─Ö. Jednak to mo┼╝e te┼╝ wp┼éywa─ç na nasz odbi├│r bohaterek - mo┼╝emy oczekiwa─ç wi─Ökszej aktywno┼Ťci lub odpowiedzialno┼Ťci za innych, bo Matka-Polka jest bardzo odpowiedzialna i organizuje ognisko domowe, lub najbli┼╝sz─ů spo┼éeczno┼Ť─ç, walczy jak lew itp. R├│wnie┼╝ separacja kobiet i m─Ö┼╝czyzn w Anglii jest znacznie wi─Öksza. My my┼Ťlimy o salonach gdzie kobiety i m─Ö┼╝czy┼║ni przebywaj─ů razem, a jak facet├│w nie ma to znaczy, ┼╝e s─ů na wojnie, a tam si─Ö dziel─ů po obiedzie lub faceci znikaj─ů w m─Öskich klubach.

Czy s─ů takie rzeczy, kt├│re wyda┼éy si─Ö Wam szczeg├│lnie dziwne u Austen, lub takie kt├│rych nie lubicie bo nie odpowiadaj─ů Waszym wyobra┼╝eniom o tej epoce, lub zwyczajnie ich nie lubicie bo Was dra┼╝ni─ů? Albo takie do zrozumienia kt├│rych musieli┼Ťcie przeczyta─ç dodatkowe materia┼éy o historii i obyczajach, jak majorat, kt├│ry w Polsce by┼é rzadki? Czy s─ů cechy charakteru g┼é├│wnych bohater├│w, kt├│re Austen zdaje si─Ö widzie─ç pozytywnie a Wy ich nie lubicie? Lub rzeczy, kt├│re Austen zdaje si─Ö pi─Ötnowa─ç, podczas gdy Wam wydaj─ů si─Ö do przyj─Öcia? Jednym s┼éowem, to pytanie o wszystko co mo┼╝e wynika─ç z r├│┼╝nicy kulturowej - od archetyp├│w literackich po histori─Ö.

Offline

 

#2 2009-09-01 20:08:11

Akaterine
Administrator

Re: Archetypy angielskie i polskie

Ciekawe zagadnienie, musia┼éam si─Ö d┼éu┼╝ej nad nim zastanowi─ç i dosz┼éam do wniosku, ┼╝e je┼╝eli cokolwiek mi nie pasowa┼éo pod wzgl─Ödem kulturowym, to uznawa┼éam, ┼╝e "tak widocznie w Anglii wtedy by┼éo", czyli innymi s┼éowy, lektura JA by┼éa dla mnie w r├│wnej mierze rozrywk─ů, co swego rodzaju edukacj─ů.
Dodatkowe materia┼éy czyta┼éam (szczeg├│lnie ten majorat wink), ale raczej jako uzupe┼énienie ni┼╝ jako jedyne ┼║r├│d┼éo dla zrozumienia, o co w┼éa┼Ťciwie chodzi.
Zatem ja zbyt du┼╝o w tym temacie do powiedzenia nie mam, ale bardzo jestem ciekawa opinii innych smile.


"The more I know of the world, the more am I convinced that I shall never see a man whom I can really love."

Offline

 

#3 2009-09-02 17:40:26

AineNiRigani
U┐ytkownik

Re: Archetypy angielskie i polskie

archetypy polskiej literatury sa skrajnie rozne od angielskich, bo skrajnie rozna byla nasza historia. Anglia jako wyspa od Tudorow prowadzila tzw psia polityke, na co nasz polski honor nie pozwalal. My musielismy i musimy byc bohaterami, nawet jesli to oznacza meczenstwo - stad tez nasze arechtypy prezentowane przez literature: sarmata, oswiecony obywatel, Winkielriedyzm, mesjanizm, czy w ostatecznosci wallenrodyzm. Dopiero gdy nam dali po tylkach w powstaniu styczniowym cos sie w lbach naszej szlachty ruszylo i rozpoczela sie praca organiczna i praca u podstaw. I znowu archetypem jest poswiecenie do granic mozliwosci, bohaterstwo, honor - siłaczka, Judym, Pokotynka itp. Ogolnie uwazam, ze Polacy zawsze byli politycznie glupim narodem - ale to juz moa prywatna opinia i wnioski na podstawie mniej lub bardziej ogolnie znanej historii.
Kobiety musialy byc samodzielne, bo mialy na utrzymaniu rodzine - czesto ich mezowie bioracy udzial we wszelkich wojenkach, powstaniach, walkach dlugo nie wracali, albo byli wysylani na Sybir wywracajac im na glowe cale zycie. Poza tym porownujac wyksztalcenie mlodych panien w Polsce i Anglii, to jednak tutaj nasz narod preferowal w miare wykształcone kobiety. Nie tylko granie, haftowanie, malowanie i ew. jezyk obcy. Nasze kobiety musialy umiec jezdzic konno, czesto poslugiwaly sie bronia (co u Austin bylo nie do pomyslenia), czesto byly mecenasami sztuki, ale raczej jako jej wybitne znawczyni, a nie domorosle malarki. Podobnie zreszta inny system ksztalcenia mlodziezy meskiej w znacznym stopniu wplywal na ich odbior rzeczywistosci.
Warto tez wspomniec, ze wszelkie nowosci i moda docierala do nas z Francji, stad tez wieksza swoboda Telimeny i innych kobiet przelomu XVIII i XIX w. W Anglii Francja byla odbierana jako gniazdo rozpusty i demoralizacji - warto zwrocic uwage na stroje, ktore w okresie Regencji pomimo podobienstwa do sukien Empire, byly jednak mniej prowokujace, bardziej praktyczne i zdecydowanie skromniejsze - zarowno w kroju jak i materialach. Wszelkie nowinki francuskie byly odbierane w Anglii jako wtopa towarzyska (rzec by sie chcialo faux pas smile ).

Ostatnio edytowany przez AineNiRigani (2009-09-02 17:49:12)


Nawet kojot na kamieniu mo┼╝e dosta─ç wilka...
http://swiataine.blogspot.com/

Offline

 

#4 2009-09-03 15:07:16

JoannaS
U┐ytkownik

Re: Archetypy angielskie i polskie

Nie bardzo rozumiem tego:
"M─Ö┼╝czy┼║ni si─Ö od nich ucz─ů, a u Austen wszyscy faceci s─ů m─ůdrzejsi."
Czytaj─ůc powie┼Ťci JA nie odnios┼éam takiego wra┼╝enia. M─Ö┼╝czy┼║ni cz─Östo s─ů g┼éupi czy wr─Öcz podli (np. pastor Collins, sir William Lucas, Wickham, Willoughby, sir Elliot czy kilku bohater├│w Mansfield Park).

Offline

 

#5 2009-09-03 17:58:54

Akaterine
Administrator

Re: Archetypy angielskie i polskie

Ale jednak bohaterowie z tych "lepszych", czyli Darcy, Wentworth, Knightley s─ů m─ůdrzejsi od swoich wybranek, zar├│wno je┼╝eli chodzi o typowo szkoln─ů edukacj─Ö (w ko┼äcu kobiety nie mia┼éy takiego dost─Öpu jak m─Ö┼╝czy┼║ni), jak i pewn─ů znajomo┼Ť─ç ┼╝ycia - w ko┼äcu m─Ö┼╝czyznom by┼éo ┼éatwiej podr├│┼╝owa─ç, "bywa─ç" gdzie trzeba, poznawa─ç nowych ludzi. Wi─Ökszo┼Ť─ç g┼é├│wnych bohaterek JA to panny, kt├│re wi─Ökszo┼Ť─ç swojego ┼╝ycia sp─Ödzi┼éy na wsi. I tak na przyk┼éad cho─ç Lizzy by┼éa na tyle inteligentna, ┼╝e z pewno┼Ťci─ů czu┼éa, jak powinna si─Ö zachowa─ç w lepszym towarzystwie, ┼╝eby nie wyj┼Ť─ç na niewychowan─ů prowincjuszk─Ö, to jednak Darcy by┼é pod tym wzgl─Ödem wy┼╝ej, bo on WIEDZIA┼é, bo mia┼é do┼Ťwiadczenie. Emma i Knightley - tu wyja┼Ťnia─ç nie trzeba, bior─ůc pod uwag─Ö to, ┼╝e j─ů ci─ůgle poucza┼é wink, podobnie by┼éo z Fanny i Edmundem - to on j─ů, ┼╝e tak powiem, wprowadza┼é w ┼Ťwiat.


"The more I know of the world, the more am I convinced that I shall never see a man whom I can really love."

Offline

 

#6 2009-09-04 12:07:09

AineNiRigani
U┐ytkownik

Re: Archetypy angielskie i polskie

a jednoczesnie dla kontrastu do "naszych" bohaterow sa przedstawiani panowie Collinsowie, Lucasowie, Elliotowie - aby na tym tle ci "nasi" wydali sie jeszcze wspanialsi i szlachetniejsi - nawet jesli w rzeczwistosci tacy nie byli.


Nawet kojot na kamieniu mo┼╝e dosta─ç wilka...
http://swiataine.blogspot.com/

Offline

 

#7 2009-09-04 20:04:37

Dione
U┐ytkownik

Re: Archetypy angielskie i polskie

AineNiRigani napisa│:

Polacy zawsze byli politycznie glupim narodem - ale to juz moa prywatna opinia i wnioski na podstawie mniej lub bardziej ogolnie znanej historii.

Oj, wyj─ůtkowo trafnie rzecz uj─Ö┼éa┼Ť. Polacy mog─ů by─ç wykszta┼éceni, oczytani, wyedukowani itp. , ale zawsze pozostaj─ů ma┼éo inteligentni, szczeg├│lnie je┼Ťli chodzi o uczenie si─Ö na b┼é─Ödach historii.

AineNiRigani napisa│:

Kobiety musialy byc samodzielne, bo mialy na utrzymaniu rodzine - czesto ich mezowie bioracy udzial we wszelkich wojenkach, powstaniach, walkach dlugo nie wracali, albo byli wysylani na Sybir wywracajac im na glowe cale zycie.

A z tym zgodz─Ö si─Ö jeszcze ch─Ötniej wink Polska to chyba jeden z niewielu europejskich (a nawet i wszystkich) kraj├│w, gdzie kobiety od wiek├│w mia┼éy do┼Ť─ç znaczn─ů pozycj─Ö zar├│wno polityczn─ů i ekonomiczn─ů, jak i spo┼éeczn─ů. Abolicjonizm i feminizm w Polsce przesz┼éy chyba z najmniejszym b├│lem, mi─Ödzy immymi dlatego ┼╝e polskie kobiety przyzwyczajone do samodzielno┼Ťci, jako┼Ť szczeg├│lnie nie kwapi┼éy si─Ö do uzyskiwania swoich praw. I wybaczcie, ale musz─Ö to powiedzie─ç: Polacy s─ů szczeg├│lnie wra┼╝liwi/czuli/przysposobieni do wszelkich romantycznych (czytaj niby bohaterskich) dzia┼éa┼ä i Polki po prostu musia┼éy by─ç zawsze bardziej twardo st─ůpaj─ůce po ziemi ni┼╝ kobiety innych narodowo┼Ťci. Prawda jest taka, ┼╝e kiedy polscy herosi walczyli za wolno┼Ť─ç swoj─ů i czyj─ů┼Ť, polskie ba┼éog┼éowy pada┼éy ofiar─ů gwa┼ét├│w i przemocy ze strony "przeiwnik├│w, zaborc├│w, naje┼║d┼╝c├│w" i nie mia┼éy wi─Ökszego wyboru, jak sta─ç si─Ö twardymi, silnymi i zupe┼énie samodzielnymi jednostkami. A u JA? Chyba jednak kbiety mia┼éy mniej problem├│w, nawet te nie zamo┼╝ne i nie ┼éadne.


M├│j ch┼éopak si─Ö w┼éa┼Ťnie o┼╝eni┼é....

Offline

 

Stopka forum

Powered by PunBB
© Copyright 2002–2008 PunBB